Pentagram, Katar’daki Doha Design District (DDD) için iki yeni mekâna Sada ve Mada adlı iki alt marka tasarladı: Mada bir üretim atölyesi, Sada bir sergi ve etkinlik alanı. İki logo neredeyse aynı harflerden kuruldu, ikisi de ana markanın simgesindeki küçük “d” harfini taşıyor; yani iki mekânı ana markaya bağlayan şey ortak bir font ya da renk değil, ortak bir yapı.
Alt marka tasarlayan herkesin bildiği bir tuzak var: aynı yazı tipi, aynı palet, aynı ızgara… ve sonuç kılavuz PDF’inde “bağlı” görünen ama sokakta birbirine hiç benzemeyen iki kimlik. Creative Boom Sada/Mada projesini tam da bu yüzden “alt marka kurgusunda ders” olarak niteliyor. Bu yazıda Pentagram’ın adımlarını tek tek açıp kendi projenize nasıl uygulayabileceğinizi gösteriyoruz.
Sada ve Mada nedir?
Sada ve Mada, Doha’nın merkezindeki Msheireb Downtown bölgesinde, karşılıklı konumlanmış iki mekânın adı. DDD direktörü Dana Kazic, Pentagram’a şu soruyla gelmiş: iki farklı mekânı, ana markayı bölmeden, aksine güçlendirerek nasıl tanıtırız? Projeyi Pentagram partneri Samar Maakaroun ve ekibi yürüttü (Pentagram).
Katar Haber Ajansı’na göre platform 21 Haziran 2026’da açıldı; açılışta Maakaroun kimliğin arkasındaki düşünceyi anlatan bir oturum da yönetti (QNA).
Alt marka tasarımında en sık yapılan hata
Creative Boom’un tespiti net: müşteri iki alt markanın “bağlı hissettirmesini” ister, ama pratikte çoğu zaman ortak bir yazı tipi ve renk paletini paylaşan, başka hiçbir şeyi paylaşmayan iki isim çıkar. Bağ kılavuzda yazılıdır, ziyaretçinin gördüğüne yansımaz (Creative Boom).
Sorun şu: font ve renk, markanın yüzeyi. Rakibiniz de aynı fontu satın alabilir. Alt markayı ana markaya gerçekten bağlayan şey, ana markanın neden öyle göründüğünü taşıyan bir öğe olmalı.
Pentagram alt markayı nasıl kurdu? 4 adım
Pentagram’ın proje metninden çıkan sıra, logo çizmeden önce iki karar verildiğini gösteriyor: önce marka mimarisi, sonra isim. Görsel sistem en son geliyor (Pentagram).
İsim: bir kelime, bir yankı
Asıl kilit isimlerde. Sada ve Mada zaten Arapçada birbiriyle akraba iki kelime; tek harfle ayrılıyorlar ve ritimleri aynı. Pentagram bunu şöyle özetliyor: Mada’da başlayan, Sada’da izleyicisini bulur (Pentagram). İsim seçimi, mekânların ilişkisini logo çizilmeden önce kurmuş oluyor.
Harfler: aynı parçalar, farklı dizilim
Creative Boom’a göre “sada” ve “mada” logoları, iki ayrı yazı tipi gibi sıfırdan çizilmek yerine neredeyse aynı harf formlarının aynalanıp yeniden dizilmesiyle kuruldu; biri ötekinin yankısı gibi duruyor. Her kıvrım ve çentik bölgedeki bir yapısal öğeye gönderme yapıyor (Creative Boom). Sahada bu, bina cephelerinden mekân girişlerine kadar aynı dille sürüyor.
Marka mimarisinde Sada ve Mada nereye oturuyor?
Marka mimarisi literatürü portföyleri genellikle üç modele ayırır: tek çatı (monolitik), onaylı (endorsed) ve markalar evi (house of brands) (Bigeye). Pentagram, Sada ve Mada’nın “DDD sembolüyle onaylandığını” yazıyor; bu, onaylı modelin tarifi.
| Model | Nasıl çalışır? | Ne zaman seçilir? |
|---|---|---|
| Monolitik (tek çatı) | Tek kimlik her ürünü taşır, ürün adları ana markanın altında durur. | Tek, tutarlı bir değer önerisi varsa. |
| Onaylı (endorsed) | Alt markanın kendi adı ve kimliği öndedir; ana marka bir sembol, ifade veya slogan ile görünür destek verir. | Yeni teklif ana markanın güvenine ihtiyaç duyuyor ama ayrı konumlanmalıysa. Sada ve Mada burada. |
| Markalar evi | Bağımsız markalar; kurumsal kimlik çoğu zaman tüketiciye görünmez. | Kitleler çok farklıysa ya da satın alınan markaların değeri korunacaksa. |
Pentagram’ın katkısı, onaylı modelin klasik zayıflığını kapatması: onay genelde logonun köşesine eklenen küçük bir ana marka simgesiyle sınırlı kalır. Burada onay sembolü zaten logonun içinde, “d” harfi olarak duruyor.
Kendi alt marka projende nasıl uygularsın?
Pentagram’ın yöntemini bir ajans veya kurum içi ekip için kontrol listesine çevirdik. Bu liste Pentagram’ın değil, bizim çıkarımımız:
Mimariyi önce yaz: Hangi marka merkez, alt markalar ne kadar bağımsız? Bu karar logo çiziminden önce verilmeli.- İsimleri çift olarak düşün: İki alt marka varsa isimleri tek tek değil, birlikte test edin; ses, ritim ve anlam olarak birbirini çağırıyor mu?
- Ana markadan bir “gen” seç: Bir harf, bir köşe, bir eğri. Alt markalar bu parçayı taşısın.
- Formu bağlamdan türet: Mekân, şehir, ürünün kendisi. Sada/Mada’da bu Msheireb mimarisiydi.
Bağı yalnızca kılavuza bırakma: “Aynı font, aynı renk” tek başına yeterli değil.- Her alt markaya sıfırdan logo çizme: İki ayrı yazı tipi, akrabalığı anlatmayı zorlaştırır.
Mimariyi önce yaz: Hangi marka merkez, alt markalar ne kadar bağımsız? Bu karar logo çiziminden önce verilmeli.
Bağı yalnızca kılavuza bırakma: “Aynı font, aynı renk” tek başına yeterli değil.Benzer bir “kurallı ama canlı kimlik” yaklaşımı için Pentagram’ın De Bijloke kimliğine ve Mozilla için tasarladığı neşeli kimliğe göz atabilirsiniz. Güvenli ama ruhsuz çözümlerin neden işe yaramadığını Tasarımda orta yol tuzağı yazımızda, bir logo değişikliğinin sistem üzerindeki etkisini de Apple Music’in yeni logosu üzerinden tartıştık.
Sıkça sorulan sorular
Alt marka nedir?
Alt marka, bir ana markanın altında kendi adı ve kimliğiyle çıkan marka ya da mekândır. Ana markanın güvenini kullanırken farklı bir kitleye veya işleve hitap eder. Sada ve Mada, Doha Design District’in iki alt markasıdır.
Sada ve Mada ne demek?
İki kelime de Arapça. Sada “yankı”, Mada ise “erim, kapsam, olasılık” anlamına geliyor. Pentagram bu yüzden Mada’yı üretim atölyesine, Sada’yı sergi ve etkinlik alanına verdi.
Onaylı (endorsed) marka ile alt marka arasındaki fark nedir?
Onaylı modelde alt markanın kendi adı öndedir; ana marka bir sembol veya ifadeyle destek verir. Ana markanın önde olup alt adın tanımlayıcı olarak geldiği yapıda ise ana marka baskındır. Sada ve Mada, DDD sembolüyle onaylanan alt markalardır.
Sada ve Mada logolarını kim tasarladı?
İsimleri ve kimliği Pentagram tasarladı; projeyi Pentagram partneri Samar Maakaroun yönetti. Doha Design District tarafında projeyi direktör Dana Kazic başlattı.
Doha Design District nerede?
Doha Design District, Katar’ın başkenti Doha’nın merkezindeki Msheireb Downtown bölgesinde yer alan bir tasarım, inovasyon ve iş birliği merkezidir. Sada ve Mada bu bölgede karşılıklı konumlanmış iki mekândır.
Bir Yorum Yazın