Pentagram’ın Mozilla İçin Tasarladığı “Neşeli” Kimlik: Dejoying Akımına Karşı Bir Örnek

Dejoying, markaların renkli ve karakterli tasarımlarını gri, nötr ve “verimli” olanlarla değiştirmesi eğilimi; Pentagram’ın Mozilla Foundation için tasarladığı kimlik ise canlı renkler, elle çizilmiş işaretler ve yaşayan bir şekil sistemiyle bu akımın tam tersini savunuyor. Creative Bloq 23 Eylül 2026’da Disneyland Paris’teki yeni Disney Wonders mağazasını bu akımın son örneği olarak gösterdi.

Bu yazı iki şeyi yan yana koyuyor: dejoying’in ne olduğu ve Pentagram partneri Natasha Jen’in ekibinin Mozilla Foundation için kurduğu kimliğin neşeyi bir sistem olarak nasıl tasarladığı. Kaynaklar Pentagram’ın proje sayfası, Creative Boom ve Creative Bloq.

Dejoying nedir?

Creative Bloq’a göre dejoying, ticari mekânlardan ve markalardan neşenin çıkarılması. En bilinen örnek McDonald’s: 1970’ler ve 90’ların kırmızı-sarı, maskotlu restoranlarının yerini kahve dükkânı ya da havalimanı salonu gibi gri, siyah ve kahverengi iç mekânlar aldı. Burger King, Pizza Hut ve Starbucks da benzer bir yol izledi (Creative Bloq).

• Son örnek: 21 Eylül 2026’da açılan Disney Wonders mağazası. Eski mağazanın canlı, biraz kaotik renkleri ve 3B modelleri yerine Disney, Pixar, Marvel ve Star Wars’a göre bölümlenmiş, düzenli ama steril bir alan.
• Gerekçe: ürün görünürlüğü ve müşteri akışı. Hızlıca girip çıkmak isteyen için deneyim iyileşiyor olabilir.
• Bedel: sosyal medyadaki tepkilerin özeti, eski mağazanın bir duygu, yenisinin ise bir ürün sattığı yönünde.

Pentagram’ın Mozilla Foundation kimliği nasıl bir sistem?

Mozilla Foundation, Firefox’u geliştiren Mozilla Corporation’dan ayrı, dijital haklar ve etik yapay zeka üzerine çalışan kâr amacı gütmeyen kol. Pentagram’ın 2025’te tanıtılan kimliği, vakfı şirketten ayırıp kendi sesini vermeyi hedefliyor. Strateji “Lift” (yükseltmek) fikrine, marka cümlesi “Make Good”a dayanıyor (Pentagram).

• Yazı karakteri: Mozilla Corporation’la paylaşılan özel yazı karakteri; Light, Medium ve Semi Bold ağırlıklarında.
• Yapı taşları: harflerin negatif boşluklarından, açılı kesimlerinden ve dairesel açıklıklarından çıkarılan modüler şekiller; yöne işaret eden oklar, serbest formlar ve elle çizilmiş dokunuşlar.
• Renk: şirketin yeşilinden ayrılan canlı bir turuncu ana renk; yanında soğuk maviler ve parlak sarılar.
• Esneklik: şekiller düz renkle, fotoğrafla ya da illüstrasyonla dolduruluyor.

Neden “neşeli”?

Natasha Jen, Creative Boom’a ekibin teknoloji tasarımının alışkanlıklarından bilinçli olarak uzaklaştığını anlatıyor: piksel ızgaraları ve cam gibi gradyanlar yerine tekstil, renk ve Batı teknoloji tasarımının dışında kalan sistemlere bakılmış. Vakfın başkanı Nabiha Syed bu tavrı “defiant optimism” (meydan okuyan iyimserlik) olarak tanımlıyor ve sistemi yeniden dokunabilen ama hâlâ tanınabilen bir kumaşa benzetiyor (Creative Boom).

Dejoying ile Mozilla kimliği arasındaki fark ne?

İki yaklaşım aynı soruya farklı cevap veriyor: marka neyi optimize etmeli? Dejoying verimliliği ve ölçeklenebilirliği seçiyor. Pentagram’ın Mozilla sistemi ise tutarlılığı tek bir logoda değil, bir kurallar kümesinde arıyor. Böylece hem neşeli hem tanınır kalabiliyor.

Nothing Personal: aynı sistemin isyankâr kardeşi

Pentagram, Mozilla Foundation’ın 13 Kasım 2025’te başlattığı yayın platformu Nothing Personal’ın kimliğini de tasarladı. Brif, platformun hem vakfa “ait olmasını” hem de ona “isyan etmesini” istiyordu. NP. logosu bağlama göre açılır pencere, sansür bandı, yama ya da protesto pankartı gibi davranan esnek bir çerçeve; görsel dil erken web’in tarayıcı çubuklarından ve pop-up pencerelerinden besleniyor (It’s Nice That).

Zaman çizelgesi: neşeli kimlikten dejoying tartışmasına

Tasarımcı için 4 ders

1. Tutarlılığı logoda değil sistemde arayın. Mozilla’nın şekilleri her uygulamada farklı ama hepsi aynı harf karakterinden türüyor.
2. Neşe bir kurala dönüştürülebilir. Elle çizilmiş oklar rastgele değil; kimliğin bir bileşeni olarak tanımlanmış.
3. Alt markaya isyan alanı bırakın. Nothing Personal aynı tipografiyi kullanıp tamamen farklı bir tonda konuşuyor.
4. Verimliliğin bedelini sayın. Disney örneği, ürün akışını iyileştirirken marka duygusunun kaybolabileceğini gösteriyor.

Pentagram’ın kültür kurumları için yaptığı başka bir “yaşayan kimlik” örneğini De Bijloke yazımızda, tutarlılık dogmasına meydan okuyan bir müzeyi Berlin Museum’un 81 logosu yazısında inceledik. Disney’in marka tartışmaları için Walt Disney World 55. yıl logosu yazısına bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Dejoying nedir?
Dejoying, markaların ve ticari mekânların renkli, karakterli ve maskotlu tasarımlarını gri, nötr ve verimlilik odaklı tasarımlarla değiştirmesi eğilimi. McDonald’s restoranları ve Disneyland Paris’teki Disney Wonders mağazası sık verilen örnekler.

Mozilla Foundation logosunu kim tasarladı?
Mozilla Foundation’ın yeni kimliği, Pentagram’ın New York ofisinden partner Natasha Jen ve ekibi tarafından tasarlandı. Kimlik 2025’te tanıtıldı.

Mozilla Foundation ile Mozilla Corporation arasındaki fark nedir?
Mozilla Corporation Firefox’u geliştiren şirket; Mozilla Foundation ise dijital haklar ve etik yapay zeka üzerine çalışan kâr amacı gütmeyen kol. Pentagram’ın kimliği vakfı şirketten görsel olarak ayırmayı hedefliyor.

Nothing Personal nedir?
Mozilla Foundation’ın 13 Kasım 2025’te başlattığı yayın platformu. Kimliğini Pentagram tasarladı; NP. logosu açılır pencere, sansür bandı veya pankart gibi davranan esnek bir çerçeve.