NASA’nın kreatif direktörü David Rager, ajansın görsel iletişiminde yapay zeka ile üretilmiş görsel kullanımını yasakladığını söylüyor; gerekçesi, NASA markasının tamamen güvene dayanması. Resmi yönerge ise mutlak bir yasaktan çok bir sıralama kuruyor: önce gerçek fotoğraf, AI görsel yalnızca gerçeği yoksa ve açıkça etiketlenerek.
Rager bunu Frontify’ın Hırvatistan’daki Paradigms konferansında konuştuktan sonra Creative Bloq’a verdiği röportajda anlattı. Bu yazıda röportajı NASA’nın kendi yazılı kuralıyla yan yana koyuyoruz. Çünkü iki metin arasındaki fark, kendi markası için AI görsel kuralı yazmak isteyen her tasarımcıya hazır bir şablon veriyor.
David Rager ne dedi?
Rager’ın anlattığına göre NASA’da teknik becerisi yüksek, yeni araçları hemen denemek isteyen çok kişi var. AI görsel yasağı da bu yüzden itiraz topladı: “Neden? Tasarım için yardım istemem gerekmiyor, kendim üretebilirim” diyenler oldu.
Markamız güven üzerine kurulu. İnsanlar NASA’dan gelen bir görsele baktığında onun gerçek olduğunu, gördüklerine inanabileceklerini bilmeli. Zaten bir şeyin doğru olduğuna inanmamak için bahane arayan yeterince insan var; o ateşi körüklememize gerek yok.
David Rager, NASA kreatif direktörü — Creative Bloq (çeviri bize ait)
Rager, iletişim ilkelerinin “önce var olan bir şeyin kullanılmasını” şart koştuğunu da ekliyor. Röportaja başlık olan cümle de buradan geliyor: “Bizde AI’ın üretebilmeyi dilediği türden şeyler var.”
Rager markanın neyi sattığını da net tanımlıyor: bir ürün değil, “iyimserlik ve insanlık”. Kamu parasıyla çalışan bir kurum olarak hedef, halkın bu harcamayı iyi bir yatırım olarak görmesi. Uydurma bir uzay görseli bu güveni tek seferde bozabilir.
Worm logosu ve Rager’ın NASA’daki işi
Rager müzik gruplarına afiş yaparak başlamış, müze, ajans ve Disney deneyiminden sonra 2019’da NASA’nın Jet Propulsion Laboratory’sine (JPL) geçmiş. 2023’te, 1992’de bırakılan worm logotipini geri getirme projesinin ardından tam zamanlı olarak genel merkeze taşınmış. Kendi deyişiyle bir yılı “meatball ile worm arasında barış antlaşması yazmakla” geçmiş.
Bu iş görsel kadar eğitim de içeriyor. Rager’a göre NASA çalışanlarının yaklaşık %30’u yalnızca NASA’da çalışmış; köklü bir marka içeriden bakınca “duvar kâğıdı” gibi görünmeye başlıyor. Bu yüzden ekiplerle atölyeler yapıp tutarlı kullanımın neden değerli olduğunu anlatıyor (Creative Bloq).
NASA’nın resmi AI görsel politikası ne diyor?
Röportajdaki “yasak” sözü, NASA’nın yazılı kuralında daha ayrıntılı bir biçim alıyor. Eylül 2025’te yürürlüğe giren NPD 1383.155 numaralı geçici yönerge, dış iletişimde ve bilimsel-teknik yayınlarda “gerçek medya”ya öncelik veriyor. AI ile üretilmiş görsele yalnızca gerçek görüntü yoksa ya da çekilmesi mümkün olmayan bir kavram anlatılıyorsa izin veriyor.
Yönergenin pratikte en önemli maddeleri:
Kalıcı filigran ve metadata: Her AI üretimi görsel kalıcı filigran ve “gerçek değildir” bilgisi taşıyan gömülü metadata içermeli; sonraki kullanımlarda da bunlar silinmemeli.- Açık etiket: Her görselin türü yazılmalı: “fotoğraf”, “sanatçı çizimi”, “AI üretimi illüstrasyon” gibi.
Uzman incelemesi: AI görseli bilimsel olarak doğru olmalı ve konunun uzmanı tarafından kontrol edilmeli.
Sahte gerçeklik yok: Gerçek bir NASA faaliyeti sanılabilecek, foto muhabirliğini taklit eden sahneler üretilemez.- Logoya dokunulmaz: NASA amblemi, logoları ve mührü AI ile üretilemez ya da değiştirilemez (iletişim biriminin açık onayı olmadan).
- Rötuşa da sınır: AI ile büyütme, keskinleştirme veya gürültü giderme gibi işlemler, görüntüye yeni ayrıntı eklemediği uzmanca kontrol edildikten sonra kullanılabilir.
Kalıcı filigran ve metadata: Her AI üretimi görsel kalıcı filigran ve “gerçek değildir” bilgisi taşıyan gömülü metadata içermeli; sonraki kullanımlarda da bunlar silinmemeli.
Uzman incelemesi: AI görseli bilimsel olarak doğru olmalı ve konunun uzmanı tarafından kontrol edilmeli.
Sahte gerçeklik yok: Gerçek bir NASA faaliyeti sanılabilecek, foto muhabirliğini taklit eden sahneler üretilemez.Kural yalnızca NASA çalışanları için değil, yükleniciler, iş ortakları ve satın alınan stok görseller için de geçerli. NASA’nın dışarıya yönelik marka sayfası da üçüncü kişilere aynı çizgiyi çekiyor: NASA amblemlerinin AI üretimi görsellerle birlikte kullanılmasına ya da AI eğitiminde kullanılmasına izin verilmiyor.
Bir not: Yönergenin belgede yazan bitiş tarihi 15 Eylül 2026. Yenilenip yenilenmediğini ya da kalıcı bir politikaya dönüşüp dönüşmediğini NASA’nın yayımladığı belgelerden doğrulayamadık.
Röportaj ile yönerge arasındaki fark
| Konu | Rager’ın röportajda söylediği | Yönergenin yazdığı |
|---|---|---|
| AI görsel | “AI görsel kullanımını yasakladım.” | Önce gerçek medya; AI yalnızca gerçek görüntü yoksa ve etiketlenerek. |
| Gerekçe | Marka güvene dayanıyor; insanlar gördüğünün gerçek olduğuna inanabilmeli. | Bütünlük, özgünlük ve şeffaflık; bilimsel doğruluk. |
| Kaynak tercihi | “Önce var olan bir şeyi kullan.” | Gerçek medya arşivi tutulur ve öncelikli kullanılır. |
| Logo | Worm ve meatball için tutarlı kullanım eğitimi. | AI ile logo/amblem üretmek veya değiştirmek onaysız yasak. |
NASA bu konuda neden bu kadar katı?
Risk teorik değil. FedScoop’un aktardığına göre Johnson Uzay Merkezi’nden Troy LeBlanc, Mayıs 2026’daki bir konuşmasında Artemis II astronotlarını Dünya’ya getiren kapsülü ağır hasarlı gösteren, gerçekçi bir AI görseli gösterdi. Gerçek kapsül sağlamdı. LeBlanc’a göre görsel üretim yetenekleri ajansın kamu güvenini doğrudan tehdit ediyor.
Öte yandan NASA’nın elinde rakipsiz bir gerçek görüntü stoku var. Uydurmaya gerek kalmayacak kadar büyük bir arşiv, “önce gerçek görsel” kuralını uygulanabilir kılıyor:
LeBlanc, NASA’nın C2PA içerik kaynağı standardı üzerinde çalıştığını ve kimlik bilgisinin “fotoğrafçı deklanşöre bastığı anda” metadata’ya yazılması için kamera üreticileriyle görüştüğünü de söylüyor. Aynı yaklaşımın tüketici tarafındaki karşılıklarını CAIM1 kamerası ve Apple’ın Reference Image özelliği yazılarımızda incelemiştik.
Kendi markanız için AI görsel kuralı nasıl yazılır?
NASA’nın yönergesi küçük bir stüdyo ya da kurumsal marka için de uyarlanabilecek kadar sade. Aşağıdaki adımlar yönergedeki maddelerden türetilmiş bir başlangıç şablonu; hukuki tavsiye değildir.
- Gerçek görsel arşivinizi çıkarın: Ürün, ekip ve mekan fotoğraflarınızı tek yerde toplayın ve etiketleyin. Arşiv ne kadar zenginse AI’a o kadar az ihtiyaç duyarsınız.
- Sıralamayı yazın: Önce gerçek fotoğraf, sonra AI destekli düzenleme, en son AI üretimi görsel. Hangi durumda hangi basamağa inilebileceğini bir cümleyle tanımlayın.
- Kırmızı çizgileri listeleyin: Gerçek kişilerin yüzü, gerçekte olmamış bir etkinlik ya da ürün özelliği ve logonun AI ile yeniden çizilmesi kesin yasaklar arasında olsun.
- Etiket ve metadata kuralı koyun: AI üretimi her görselin altyazısına bunu yazın ve dosyanın metadata’sında bu bilgiyi silmeyin.
- Onay mercii belirleyin: İstisnalara kimin karar vereceğini yazın. NASA’da bu, logo için iletişim biriminin üst yöneticisi, bilimsel doğruluk için konu uzmanı.
Logo tarafında işin hukuki boyutu da var: tescilli bir işaretin taklidinin nereden sonra ihlal sayıldığını Buc-ee’s davası yazımızda anlatmıştık. AI eğitimine karşı içerik sahiplerinin aldığı önlemler için de ArtStation ve Sketchfab’ın NoAI kararına bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
NASA yapay zeka ile üretilmiş görsel kullanıyor mu?
Kreatif direktör David Rager, ajansın görsel iletişiminde AI görseli yasakladığını söylüyor. Resmi NPD 1383.155 yönergesi ise önce gerçek görüntüyü şart koşuyor; AI görsele yalnızca gerçeği yoksa, kalıcı filigran, metadata ve etiketle izin veriyor.
NASA logosu AI ile üretilen görsellerde kullanılabilir mi?
Hayır. NASA’nın marka sayfası, meatball, worm ve mührün AI üretimi görsellerle birlikte kullanılmasına ya da AI eğitiminde kullanılmasına izin vermiyor. Ajans içinde de logoyu AI ile üretmek veya değiştirmek onaysız yasak.
NASA fotoğrafları telifli mi, ücretsiz kullanılabilir mi?
NASA görselleri genellikle ABD telif hakkına tabi değil ve eğitim ya da bilgilendirme amacıyla kaynak gösterilerek kullanılabiliyor. Ancak amblem ve logolar korumalı; ticari kullanımda NASA’nın bir ürünü desteklediği izlenimi verilemiyor (NASA).
NASA worm logosu nedir, neden geri getirildi?
Worm, Danne & Blackburn’ün 1970’lerin ortasında tasarladığı NASA logotipi. 1992’de bırakıldı, 2020’de Demo-2 görevinde Falcon 9 roketinin üzerinde geri döndü ve MoMA’nın kalıcı koleksiyonuna girdi. Resmi amblem hâlâ meatball.
NPD 1383.155 nedir?
NASA’nın gerçek, insan yapımı ve AI üretimi medyanın kullanımını düzenleyen geçici yönergesi. 15 Eylül 2025’te yürürlüğe girdi; belgede yazan bitiş tarihi 15 Eylül 2026 (PDF).
Bir Yorum Yazın