Kitap tasarımında malzeme seçimi, içeriği anlatmanın bir parçası olabilir: Underline Studio, Oakville Galleries için hazırladığı Les Levine: Transmedia 1964–1974 kataloğunda yansıtıcı gümüş mürekkep, plastik kâğıt, kitabı saran bir kuşak (bellyband) ve sonradan eklenen sayfalar (tip-in) kullandı. Stüdyonun kendi anlatımına göre bu seçimler, Levine’in farklı medyalarla yaptığı deneylerden besleniyor (Underline Studio).
Proje yeni değil: katalog, Oakville Galleries’in 22 Ocak – 12 Mart 2017 tarihli sergisi için hazırlandı (Oakville Galleries). Abduzeedo 10 Ekim 2026’da işi yeniden gündeme taşıdı (Abduzeedo). Bu yazıda kataloğu bir haber olarak değil, “malzeme konuyu nasıl anlatır?” sorusuna verilmiş somut bir cevap olarak inceliyoruz.
Les Levine kimdir, kataloğu neden sıradan kâğıda basılmadı?
Les Levine, 1935’te Dublin’de doğmuş bir sanatçı; 1960’ta Kanada’ya, 1964’te New York’a taşındı (Wikipedia). Kariyerinin başında “kullan-at sanat” (disposable art) fikrini ortaya attı ve “Plastic Man” lakabını aldı. 1965’te Nam June Paik ile birlikte taşınabilir video kamera (portapak) kullanan ilk sanatçılar arasındaydı.
Oakville Galleries, Levine’in “camera art”, “disposable art” ve “media sculpture” gibi kategoriler ortaya koyduğunu ve medyalar arasında çalıştığını yazıyor (Oakville Galleries). Underline Studio da onu “medya sanatının kurucusu olarak geniş kabul gören” sanatçı diye tanıtıyor. Plastikle, kamerayla ve yazılım fikriyle çalışan bir sanatçının kataloğunu klasik mat sanat kâğıdına basmak, işlerin malzemesini sessizce dışarıda bırakmak olurdu.
Dört malzeme kararı: gümüş mürekkep, plastik kâğıt, kuşak ve tip-in
Underline Studio proje sayfasında dört üretim tekniği sayıyor: yansıtıcı gümüş mürekkep, plastik kâğıt, kuşak ve tip-in’ler (Underline Studio). Her biri farklı bir iş görüyor.
Yansıtıcı gümüş mürekkep
Kapak zemini gümüş. Siyah grotesk başlık “Transmedia 1964→1974” ve beyaz “Les Levine” yazısı bu zeminin üstünde duruyor. Başlıktaki ok, tarih aralığını bir akış gibi okutuyor; Abduzeedo’ya göre ok sırtta da kullanılıyor; deneme açılışındaki “→Transmedia” başlığında da görülüyor (Abduzeedo).
Plastik kâğıt ve tip-in sayfalar
Tip-in, ana metinden ayrı basılıp kitaba sonradan yapıştırılan ya da ciltle birlikte eklenen sayfa demek (Wikipedia). Underline hangi sayfaların tip-in, hangilerinin plastik kâğıt olduğunu ayrıca belirtmiyor. Fotoğraflarda görülen şu: kâğıt dokusu kitap boyunca değişiyor, denemeler mint yeşili ve somon tonlu kâğıtlarla ana akıştan ayrılıyor.
Kırmızı kuşak (bellyband)
Kuşak, kitabın kapağına genellikle yatay olarak sarılan, çıkarılabilir bir kâğıt şerittir (University of Utah). Çoğu yayında tanıtım cümlesi taşır. Burada ise Levine’in ALL STAR CAST adlı metin işini taşıyor: ön kapaktaki kuşakta metnin Fransızca versiyonu “RIEN à penser, RIEN à dire…” diye sütun sütun akıyor. Yani kuşak reklam değil, sergideki bir eserin parçası.
Kuşak: tanıtım yerine eser metni taşıyor.- Gümüş zemin: kapağı ekran gibi ışığı yansıtan bir yüzeye çeviriyor.
- Renkli kâğıtlar: denemeleri eser bölümlerinden ayırıyor.
- Raster baskı: arşiv görüntüsünün kaynağını saklamıyor.
| Malzeme / teknik | Katalogda nerede | Ne anlatıyor |
|---|---|---|
| Yansıtıcı gümüş mürekkep | Ön kapak zemini | Ekran ve elektronik medya yüzeyi |
| Plastik kâğıt | Kitabın içinde | Levine’in plastik işleri |
| Kuşak (bellyband) | Kapağın alt kısmı | ALL STAR CAST metin işi |
| Tip-in sayfalar | Ana akışın arasında | Sayfa çevirme ritmini bölen ayrı katmanlar |
İç sayfalar: dev rakamlar ve iki dilli düzen
İçindekiler sayfası kataloğun iki dilli (İngilizce/Fransızca) olduğunu gösteriyor: her başlık “Beginnings/Débuts” gibi çift yazılmış. Eserler dört bölüme ayrılıyor. Her bölüm, sayfa yüksekliğini neredeyse dolduran tek bir rakamla açılıyor; bölüm adı ise sayfanın altında küçük puntoyla duruyor.
Bu düzen bir type specimen kadar sade: grotesk yazı, bol beyaz alan, büyük-küçük ölçek karşıtlığı. Sade iç sayfalar, kapaktaki ve kâğıttaki deneyselliği öne çıkarıyor. Malzeme gürültü yaparken tipografi sessiz kalıyor.
Kendi kataloğunda malzemeyi içerikle nasıl eşleştirirsin?
Les Levine kataloğundan çıkan yöntem şu: önce içeriğin malzemesini bul, sonra kitabın malzemesini ona göre seç. Benzer bir düşünceyi albüm ambalajlarının geri dönüşünde de görmüştük: fiziksel nesne, içeriğin ikinci anlatıcısı olabilir.
Sanatçının malzemesini listele: plastik, video, metin, fotoğraf… Levine için bu liste kataloğun üretim reçetesine dönüştü.- Her malzemeye bir baskı karşılığı ara: metalik mürekkep, sentetik kâğıt, renkli ara sayfa, kuşak, özel ciltleme.
- Sayısını sınırla: Underline dört teknikle yetindi; iç sayfaları sade tuttu.
- Kuşak gibi parçaları içerikle doldur: tanıtım cümlesi yerine eserin kendisini taşıyabilirler.
- Baskı kısıtlarını erken konuş: özel malzeme maliyet ve süre ekler. Calbee’nin iki renge inen ambalajları, baskı kısıtının tasarımı nasıl biçimlendirdiğini gösteren bir başka örnek.
Marka tarafında aynı düşünce daha çok sistem düzeyinde işliyor; Archery World Cup rebrand’inde olduğu gibi. Kitapta ise sistem okurun elinde: ağırlık, parlaklık, doku.
Sıkça sorulan sorular
Tip-in nedir?
Tip-in, kitabın ana metninden ayrı basılıp sonradan yapıştırılan ya da ciltle birlikte eklenen sayfadır (Wikipedia). Farklı kâğıt, renk veya malzeme kullanmayı mümkün kıldığı için sanat kataloglarında ve dergilerde kullanılır.
Kitap kuşağı (bellyband) ne işe yarar?
Kuşak, kapağın etrafına genellikle yatay sarılan, çıkarılabilir bir kâğıt şerittir (University of Utah). Çoğunlukla tanıtım ya da süs amaçlıdır; Les Levine kataloğunda ise sanatçının ALL STAR CAST metin işini taşır.
Les Levine kimdir?
Les Levine, 1935’te Dublin’de doğmuş, 1964’te New York’a taşınmış bir sanatçıdır (Wikipedia). “Kullan-at sanat” fikrini ortaya atmış, “Plastic Man” lakabıyla anılmış ve 1965’te taşınabilir video kamerayı kullanan ilk sanatçılar arasında yer almıştır.
Les Levine: Transmedia kataloğunu kim tasarladı?
Katalog, Underline Studio tarafından tasarlanıp üretildi; müşteri Oakville Galleries (Underline Studio). Sergi 22 Ocak – 12 Mart 2017 arasında açıktı ve küratörü Sarah Robayo Sheridan’dı (Oakville Galleries).
Sergi kataloğunda malzeme nasıl seçilir?
Önce sergilenen işlerin malzemesini ve fikrini listeleyin, sonra her biri için bir baskı karşılığı arayın. Teknik sayısını sınırlı tutup iç sayfaları sade bırakmak, seçilen malzemenin öne çıkmasını sağlar.
Bir Yorum Yazın