Exemplar, İsveçli yazı dökümhanesi Letters from Sweden’ın kurucusu Göran Söderström’ün 1994’te çizmeye başladığı ve 2026’da tamamlanan serif yazı ailesi. Resmi tanıtım sitesine göre Latin, Kiril, Yunan ve Arap alfabelerini kapsıyor; 5 ağırlık ve italikleriyle 10 stil, 1.018 glif ve 370 dil desteği sunuyor.
Dökümhane bitişi bir sürüm notuyla değil, üç mermer sokak levhasıyla duyurdu. Biz de herkesin soracağı soruyu font dosyasına sorduk: Exemplar Türkçede gerçekten çalışıyor mu? Kısa cevap evet — ama doğru görünmesi için sayfanızda tek bir HTML özniteliği gerekiyor.
Exemplar yazı tipi nedir?
Exemplar, klasik yazıt (epigrafik) oranlarını ekran için yapılmış optik düzeltmelerle birleştiren bir serif aile. Abduzeedo’nun aktardığına göre kontrast ve harf uçları bu dengeye göre ayarlandı. Dökümhane yazı tipini “bitti” diye tanımlıyor: bu üçüncü ve son sürüm.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tasarımcı (Latin, Kiril) | Göran Söderström |
| Yunanca | Laurette Colmard |
| Arapça | Léo Guibert |
| Ağırlıklar | Light, Regular, Medium, SemiBold, Bold |
| Formatlar | OTF, WOFF2 |
| Satış | Exemplar ve Exemplar Arabic ayrı ürün sayfalarında |
Teknik künyede Arapça da 4 alfabeden biri olarak sayılıyor, ama mağazada Exemplar Arabic ayrı bir ürün. Arapça ağırlıkların italiği yok; tanıtım sitesindeki Arapça örnekler Light’tan Bold’a beş düz stil gösteriyor.
32 yıl nasıl geçti? Neptuna’dan Exemplar’a
Yazı tipinin ilk adı Neptuna’ydı. Hikâye sayfası onu “tartışma kazanmak isteyen” bir tasarım olarak anlatıyor: her detay gerektiğinden fazla zorlanmış, kariyerin başındaki birinin iddiası.
2008 sürümü sakinleşti; ortak çalışma fazlalıkları attı. 2026 sürümü ise iki yönde ilerliyor: abartılı ifadeler daha da arındırıldı, ama alfabe kapsamı dörde çıktı. Söderström bu arada Nobel ödülü ve İtalyan moda markaları için yazı tipleri çizdi ve Letters from Sweden’ı kurdu.
Exemplar neden mermere oyuldu?
Dökümhane final sürümü “taşa geçirmek” istedi. Üç levha, Toskana’daki Pietrasanta’da, Carrara mermerine elle oyuldu. Hands sayfasına göre oyan kişi, 1987’den beri İtalya’da yaşayan ve Carrara Akademisi’nde eğitim almış Alman heykeltıraş Barbara Adamsky.
Bu bir tasarım alıntısı değil. Stone sayfası Exemplar’ın Roma yazıtlarının görünümüne hiçbir şey borçlu olmadığını, yalnızca “kalıcı bir şey yapma” geleneğini sahiplendiğini söylüyor. Dijitalde sonsuz geri alma var; taşta her kesim kesin. Otuz yıllık çizim kararları vermişti, taş yalnızca onları sabitledi.
Exemplar Türkçe destekliyor mu? Test sonuçları
Evet. Tanıtım sitesinin kullandığı Exemplar webfont dosyalarını fontTools ile açtık ve dört şeye baktık: Türkçe harfler, ₺ işareti, Türkçeye özel yerel kural (locl) ve stilistik setlerin Türkçe harfleri kapsayıp kapsamadığı.
Harfler: Türkçe alfabenin 12 özel harfi ve 6 şapkalı harfin hepsi var.- Noktalı/noktasız i: İ ve ı ayrı glifler; büyük harf dizilerinde (ŞİŞLİ, ÇIĞLIK) doğru görünüyor.
- ₺: Fiyat yazarken başka fonta düşmüyor.
locl TRK nedir, neden önemli?
locl, bir dile özel glif değişimi yapan OpenType özelliği. Exemplar’da Türkçe kuralı tek bir değişim içeriyor: i harfini “i.loclTRK” glifine çeviriyor. Ligatür tablosu bu glifi tanımadığı için fi, ffi, fil gibi bitişik biçimler kurulmuyor ve i’nin noktası yerinde kalıyor.
İngilizcede fi ligatüründe noktanın f’nin kıvrımına karışması sorun değil. Türkçede ise noktalı i ile noktasız ı ayrı harfler; nokta kaybolunca “fikir” okunsa bile yazım yanlış görünür. Bu kural ancak sayfa ya da öğe lang="tr" ile işaretlenmişse çalışır.
Stilistik setler: 1994 ve 2008 harfleri tek dosyada
Exemplar’ın ilginç yanı, eski sürümlerini silmemesi. Stilistik setlerle 1994 ve 2008 harf biçimleri aynı fontun içinde açılıp kapanabiliyor; tanıtım sitesindeki deneme alanı da bu üç dönem arasında geçiş yaptırıyor.
Türkçe açısından iyi haber: ss01 ve ss02, ğ, ş, Ş, Ç ve ü gibi aksanlı harflerin alternatiflerini de içeriyor. Yani 1994 biçimli bir g seçtiğinizde ğ eski biçimde kalmıyor.
Exemplar web sitesinde nasıl kullanılır?
Önce Letters from Sweden ürün sayfasından web lisansı alıp WOFF2 dosyalarını indirmeniz gerekiyor. Sonrası dört adım:
Dili işaretleyin: <html lang="tr">yazın. locl TRK kuralı ancak böyle çalışır.- @font-face tanımlayın: Her ağırlık için ayrı bir kural ekleyin,
font-display: swapkullanın. - Rakam stilini seçin: Metin içinde eski üslup (onum), tablolarda eşit genişlikli (tnum) rakam kullanın; ikisi de fontta var.
- İsterseniz eski harfleri açın:
font-feature-settings: "ss01" 1ile 1994 biçimlerine geçin.
<html lang="tr">
@font-face {
font-family: "Exemplar";
src: url("/fonts/Exemplar-Regular.woff2") format("woff2");
font-weight: 400;
font-display: swap;
}
body {
font-family: "Exemplar", Georgia, serif;
font-variant-numeric: oldstyle-nums proportional-nums;
}
table { font-variant-numeric: lining-nums tabular-nums; }
.eski-harfler { font-feature-settings: "ss01" 1; }Dosya adları örnek; satın aldığınız paketteki adları kullanın. Türkçe ve İngilizce metni aynı sayfada karıştırıyorsanız İngilizce bölümleri lang="en" ile işaretleyin ki ligatürler orada normal çalışsın.
Exemplar lisansı ne kadar?
Ürün sayfası lisansları masaüstü, web ve mobil uygulama olarak ayırıyor. Masaüstü kullanıcı sayısına, web aylık sayfa görüntülemesine göre fiyatlanıyor; bu fiyatlar sayfada seçim yapınca görünüyor. Sayfa kaynağında doğrudan okunabilen tek fiyat mobil uygulama lisansı:
| Paket (1 mobil uygulama) | Fiyat |
|---|---|
| Exemplar Complete (10 stil) | 600 € |
| Tek stil (örn. Exemplar Regular) | 150 € |
| Complete, 2–4 uygulama | 900 € |
Tasarımcı için üç çıkarım
- Tanıtım bir hikâye anlatabilir: Exemplar, specimen’i bir kampanya sitesine, bir filme ve üç fiziksel nesneye dönüştürdü. Bir yazı tipi tanıtımının nasıl kurulduğunu merak ediyorsanız iyi bir örnek.
- Dil desteği bir sayı değil, bir davranış: “370 dil” Türkçe karakterlerin varlığını söyler; locl kuralını söylemez. Font seçerken ikisine de bakın.
- Eski sürümü saklamak bir özellik olabilir: ss01/ss02 sayesinde bir marka, 2008 sürümüne alışmış görünümü koruyarak yeni dosyaya geçebilir.
Yazı tipi tanıtımına dair daha fazlası için Type Specimen Nedir? yazımıza; benzer bir “eski çizimlerden yeni aile” hikâyesi için Neurath X incelemesine bakabilirsiniz. Logodan doğan bir alfabe örneği Mix Interiors yazısında, karakterli harf detayları ise Oficía Mono yazısında.
Sık sorulan sorular
Exemplar yazı tipini kim tasarladı?
Latin ve Kiril harflerini Letters from Sweden’ın kurucusu Göran Söderström çizdi. Yunanca bölümü Laurette Colmard, Arapça bölümü Léo Guibert tasarladı; 2008 sürümünde Rodrigo Cavazos ve Stefan Hattenbach da çalıştı (künye).
Exemplar ücretsiz mi?
Hayır, Exemplar ticari bir yazı tipi. Letters from Sweden masaüstü, web ve mobil uygulama lisansı satıyor; örneğin tek bir mobil uygulama için tüm aile 600 €.
Exemplar Türkçe karakterleri destekliyor mu?
Evet. Testimizde ç, ğ, ı, İ, ö, ş, ü ve şapkalı â, î, û harflerinin tamamı, ₺ işareti ve Türkçeye özel locl kuralı bulundu. locl kuralının çalışması için sayfanın lang=”tr” ile işaretlenmesi gerekiyor.
Exemplar ile Exemplar Pro arasındaki fark ne?
Exemplar Pro, 2008’de PSY/OPS dökümhanesinden çıkan ikinci sürüm. 2026’daki Exemplar ise Letters from Sweden’dan çıkan, dört alfabeye genişleyen ve harfleri yeniden çizen son sürüm (hikâye sayfası).
Exemplar hangi alfabeleri kapsıyor?
Latin, Kiril, Yunan ve Arap alfabelerini. Arapça stiller mağazada “Exemplar Arabic” adıyla ayrı satılıyor ve italik içermiyor.
Bir Yorum Yazın